Şişmanlığın güzel; vücuttaki çatlak izlerinin seksi olduğu Mauritania'da küçük kız çocuklarına evliliğe hazırlanmaları için zorla yemek yediriliyor...
Marie Claire Kasım 2009
Tıpkı bir yaz kampı gibi... "Tatil için çöle gideceksin; orada diğer kızlarla tanışarak bol bol lezzetli yemekler yiyeceksin" demiş Tijanniya Mint Tijani'nin annesi. Tijanniya da bunu duyunca çok heyecanlanmış. "Annem güzel bir kadın olarak eve geri döneceğimi söyledi" diyor. Tijanniya; Batı Afrika ülkesi Mauritania'nın kasabası Atar'da yaşayan 14 yaşında atletik yapılı bir öğrenci... On gün sonra küçük kız, yaşları yedi ila on iki arasında değişen beş kız çocuğuyla birlikte Sahra Çölü'nün ortasındaki bir kulübede kahvaltı yapıyor. Midesi bol miktarda keçi sütü ve yağlı kuskusla dolu olsa da henüz yemesi gerekenleri bitirmiş sayılmaz. Daha sırada suyla karıştırılmış yarım litrelik darı var. Tijanniyaa, bu yoğun sıvıyı nefesini tutarak zorla içiyor; ne de olsa başka şansı yok. Eğer içmeyi reddederse pembe elbiseli yaşlı bir kadın, elindeki uzun sopayla onu döveceğini söyleyerek tehdit ediyor. Daha da kötüsü eğer kusarsa yaşlı kadın Tijanniya'ya zorla kendi kusmuğunu yedirecek. Dışarıdaki kuvvetli rüzgâr kumun üzerine tuhaf şekiller çiziyor. Kızların hepsinin Atar'ın yakınındaki bu terk edilmiş yere gönderilme sebepleri aynı. Küçük kızlar, birisinin zoruyla aşırı miktarda yemek yeme anlamına gelen leblouh geleneğini sürdürmek için buradalar. Elinde sopası olan 50 yaşındaki Aminetou Mint Elhacen; "Amacım, vücutları bir balon gibi şişene kadar kızlara zorla yemek yedirmek" diyor.
Etrafı çölle çevrili ve Teksas'ın yaklaşık bir buçuk katı büyüklüğünde olan Mauritania'da ideal kadın güzelliği, Amerika'daki incelik modasının tamamen tersi. Mauritania'nın geleneklerine göre kadınların seksapeli, vücutlarındaki yağ katmanlarının çokluğuna bağlı. Burada yaygın olan bu görüş, yüzyıllar öncesinden geliyor. Şu anda Mauritania'nın 3.1 milyonluk nüfusunun üçte ikisini oluşturan ve göçebe Müslüman Araplar olan Moor'lar şişman kadınların bir gösteriş sembolü olduğunu düşünüyorlar. Eski Moor kabilelerinde şişman bir kadın (tıpkı besili büyükbaş hayvan gibi), erkeğin zenginlik göstergelerinden birisi olarak kabul ediliyormuş. Erkek, eşini cömertçe besleyecek kadar zengin olduğunu bu şekilde kanıtlıyormuş.
Ancak son yıllara kadar zorla yemek yedirme geleneği ve şişmanlığın güzel olduğu inanışı, Mauritania'da yok olmak üzereydi. Her ne kadar leblouh bu İslam ülkesinde hiçbir zaman yasaklanmasa da 2003'de hükümet, çocuk istismarına ve obezitenin yol açtığı sağlık sorunlarına dikkat çekmek için kampanyalar yürütmeye başlıyor. Ayrıca Batı'nın moda anlayışı, Nijerya pop müziği ve Fransız televizyon kanalları gibi küresel etkileşim araçları, yavaş yavaş başkent Nouakchott gibi şehirlerdeki genç kızlara ulaşıyor. Bunun üzerine genç kızlar, uzun elbiseleri mulafa ile gizledikleri vücutlarının incelmesi için çaba harcamaya başlıyorlar. Ancak bu olumlu gelişmeler, 2007 Aralık'ta Qaeda'nın Kuzey Afrika kanadı ile bağlantıları olduğundan şüphe edilen dört silahlı adamın başkent yakınında dört Fransız turisti öldürdüğünde sona eriyor. Bu olay ile birlikte turizm çöküyor ve ülkeye yapılan yabancı yatırımlar birdenbire kesiliveriyor. Daha sonra Ağustos 2008'de askeri darbe ile demokratik hükümet devriliyor ve ülkeyi geleneklere dönüşü tasvip eden bir cunta yönetmeye başlıyor. Oylamalarda hile yapıldığına dair birçok iddia olsa da Temmuz ayında yapılan seçimler sonucunda cuntanın iktidarda kalmasına karar veriliyor.
Bu değişimle birlikte şişman kadınlar yeniden cazip hale geliyor. Tıpkı çiftliklerdeki kazlar gibi genç kızlara şişmanlamaları için sürekli yemek yedirilmesi de yaygınlaşıyor. Profesyonel bir yemek yedirici olan düşük gözlü Elhacen, Nouakchott'a 250 mil uzaklıkta bir ticaret merkezi olan Atar'da genç kızların yüzde 80'inin zorla yemek yedirilmeye maruz kaldığını söylüyor. 2008 darbesinden önce devletin yaptığı istatistikler, kırsal alanda bu oranın yüzde 50 ile 60; şehirlerde ise yüzde 20 ile 30 olduğunu gösteriyor. Mauritanialı erkek gazeteci Seyid Ould Seyid; "Bu uygulama yeniden yaygınlaştı çünkü erkekler hala şişman kadın bedenini rahatlatıcı ve erotik buluyorlar. Bu anlayış, çocukluktan itibaren erkeklere empoze ediliyor" diyor.
Üç aylık süre boyunca zorla yemek yedirdiği her kız çocuğundan ortalama 155 dolar kazanan Elhacen; bu durumdan son derece memnun. "Artık daha çok müşterim var" diyor. Şu anki 'müşterileri' yedikleri sabah kahvaltısını sindirmek için gözleri baygın bir şekilde kulübede yatıyorlar. Elhacen, günlük dört öğünün ikincisini hazırlamak için fıstıkları ezerek yağ ile birlikte kuskusunun içine katıyor ve hepsini karıştırıyor. Bu karışımdan, her biri 300 kaloriye denk gelen yumurta büyüklüğünde toplar hazırlıyor. Kulübedeki her kız çocuğu, bu toplardan günde 40 tane yiyor; yanında da altı litrelik keçi sütü içip, darı yiyorlar. Günün sonunda toplam 14.000 ile 16.000 arası kalori almış oluyor. Ancak 12 yaşındaki sağlıklı bir kız çocuğunun alması gereken günlük kalori miktarı yaklaşık 1500. Yetişkin bir vücut geliştiricisinin günlük en fazla alması gereken kalori miktarı ise 4000.
Şişmanlığın özendirilmesine ve bütün dayatmalara rağmen neyse ki başkentteki bazı kadınlar kilo almayı reddediyorlar. Devlet memuru olan 28 yalındaki Aminetou Kane, "Her zaman ince oldum ve vücudumu bu haliyle çok beğeniyorum. Çalışabiliyorum, dans edebiliyorum, sahile kadar kilometrelerce yolu yürüyebiliyorum" diyor. Tıpkı kendisi gibi iyi eğitimli ve işi olan arkadaşlarının da ince olmayı tercih ettiklerini söylüyor. Konuyla ilgili başka bir olumlu gelişme ise Nouakchott'un ilk kadın spor salonuna gösterilen rağbet. Burada 300 kadın, mulafa elbiselerini çıkararak egzersizlerle ter atıyorlar. Salonun sahibi Zahoura Kajouane, "Üyelerimizin sayısı hala yeterince fazla değil. Ancak zamanla daha da artacağını umuyorum. Bazı kadınlar doktor tavsiyesiyle buraya geliyorlar ama diğerleri vücutları konusunda son derece bilinçli. Hatta üyelerimizden biri Mauritania'nın Shakira'sı olmak istiyor" diyor.
Her ne kadar bazı kadınlar ince olmak için çaba gösterse de Mauritania'da hiçbir zaman sıfır beden çılgınlığı yaşanmayacak. Zeinebou evinde yakın arkadaşı Hawer ile Morokko'da yayınlanan bir dergiye bakıyor. Genç kadınlar, dergide gördükleri bikinili modeli birbirlerine gösteriyorlar. Batılılara göre kusursuz bir vücudu olan model, bu iki kadının gözünde daha farklı bir konumda. Zeinebou ve Hawer; modelin küçük kalçasına ve çıkık köprücük kemiklerine göstererek "Hasta gibi görünüyor" diyorlar. Daha sonra sayfaları karıştırırken karşılarına liposuction ile bir yazı çıkıyor. Bunu okuduktan sonra öyle bir kahkaha atıyorlar ki sanki evin camları sallanıyor...
Yazı: Abigail Haworth Fotoğraflar: Joost De Raeymaeker
