Dua Lipa, ünlülüğü belki de en doğru yaşayan insanlardan biri. Albüm çıkarıyor, tura çıkıyor, hit şarkılarında manifestlediği aşkı buluyor, hayatının aşkı ile dünyayı geziyor ve tüm bunların arasında mutlaka ve her zaman okuyor. Aynı zamanda, her türlü sansür politikasına başkaldırıyor!
Dua Lipa, BABELL Kitap Festivali kapsamında, dünyanın en tarihi, en büyüleyici kitapçılarından biri olan Livraria Lello’da bir kütüphane açtı. Fakat bu, sıradan bir kütüphane değil. Zaten bir kitap kurdu olduğunu bildiğimiz ünlü şarkıcı, Portekiz’in incisi Porto’da açtığı kütüphane dünyanın dört bir yanında otoritelerce susturulmak istenmiş, yasaklanmış, yakılmaya çalışılmış tam 100 ikonik kitaba ev sahipliği yapıyor. Kütüphanenin adı ise “Manifesto Library” ya da Yasaklı Kitaplar Kütüphanesi.
Peki, neden? İşte tam burada Dua’nın sanatı bir aktivizme dönüşüyor. Dua Lipa, burayı ‘kaybolan kitaplar için bir tapınak’ olarak tanımlıyor. Irkçılığı, toplumsal cinsiyeti ve iktidarı sorguladığı için bedeller ödenmiş yazarlara ve keskin kalemlerine geç de hak ettikleri yeri veriyor.
Dua’nın kendi cümleleriyle, bu mekanın ruhunu şöyle anlayabiliriz: “Burada soru soran ya da sorgulanan 100 kitap bulacaksınız. Bu kütüphane, neyi okuyup neyi okuyamayacağının kendisine söylenmesini reddeden tüm özgür okurlar için bir sığınaktır.”
Manifesto Library aynı zamanda Dua’nın kitap kulübü olan Service95 için de bir ev görevi görüyor. Yazarlar ve okurlar için, şartlar ve mekanlar nasıl olursa olsun bir yuva. Manifesto Library alanı, kamuoyunda tartışmaya konu olmuş, bazıları sansürün kendisini bazıları da ırk, cinsiyet, kimlik ve siyasi güç hakkında sürekli ve rahatsız edici tartışmalara yol açmış kitapları bir arada topluyor. Daha da önemlisi, okunabilecekleri güvenli bir sığınak oluşturuyor. Hem eserler, hem eserlerin sahipleri hem de okuyucuları için sansürden korunaklı bir çatı.
İçindekiler
27 Haziran’da açılan kütüphanenin dört farklı teması var: Güç, kontrol, ses ve anı
Kütüphanenin güç kısmı, kimin nüfuz sahibi lduğunu, kimin bu nüfuza meydan okuduğunu ve miras aldığımız anlatıları kimin tanımladığını inceliyor. Bu bölümde Simone de Beauvoir’ın İkinci Cinsiyet’i, Reginald Dwayne Betts’in Suçlu‘su, Lea Ypi’nin Özgür‘ü gibi kitaplar yer alıyor.
Kontrol kısmı, düşünce özgürlüğünün kısıtlandığı mekanizmaları haritalandırıyor. Gözetim, propaganda, ideoloji ve kurumsal baskının daha sessiz araçlarını inceliyor. Bu raflarda ise Margaret Atwood’un Damızlık Kızın Hikayesi, Franz Kafka’nın Dava‘sı, Yoko Ogawa’nın Hafıza Polisi gibi kitaplar var.
Kütüphanenin ses bölümü, sistematik olarak dışlanmış veya göz ardı edilmiş bakış açılarına bir platform vermeyi amaçlıyor. Bu bölümde Alice Walker’ın Mor Renk, Salman Rushdie’nin Şeytan Ayetleri, Ocean Vuong’un Dünyada Kısa Bir Süre İçin Muhteşemiz gibi kitapları var.
Bellek, tarih ve silinme arasındaki ilişkiyi inceliyor. Bu kitaplar, özellikle savaş, diktatörlük, sürgün ve adaletsizlik bağlamlarında, kasıtlı unutmaya karşı kişisel ve kolektif tanıklıkları koruyor. Bunlar arasında Min Jin Lee’nin Pachinko, Alexei Navalny’nin Vatansever gibi kitapları yer alıyor.
Ben Manifesto Library’yi kendi seyahat listeme ekledim bile. Günün sonunda Dua’nın da dediği gibi: “Ziyaret etmeye ve bu raflarda neyin yer alması gerektiğine kendiniz karar vermeye davetlisiniz. Çünkü bazen yapabileceğiniz en yıkıcı şey bir kitap okumak ve sonra onun hakkında konuşmaktır.”
Service 95
Dua Lipa, aynı zamanda uzun bir süredir Service95 adında bir kitap kulübünün de sahibi ve yürütücüsü. Belki de dünyanın en büyük kitap kulübü olan Service95, üyelerini yeni çıkan yayımlardan haberdar tutuyor, önerilerin olduğu listeler oluşturuyor ve her ay Dua’nın kendi seçtiği ve okuduğu bir kitap oluyor. Dua Lipa; aylık önerisi olan kitabın yazarı ile röportaj yapıyor ve Service95’in web sitesinde kitabı tanıtan bir yazı ile beraber farklı sosyal medya platformlarından da paylaşıyor. Sitenin düzenli bir yayını, kültür, aktivizm, gezi, moda gibi birçok farklı segmenti de bulunuyor.
Dua’nın favorileri ve Service95’in incelikle hazırlanmış öneri listesine ulaşmak isterseniz linki burada: https://www.service95.com
Fotoğraflar: https://www.service95.com, Instagram, @service95bookclub