Neredeyse her şeyin bir isme ihtiyaç duyduğu bir dönemde yaşıyoruz. Artık sadece değişmiyor, büyümüyor ya da kendimizi keşfetmiyoruz; adeta yeni “era”ya giriyoruz. Bir gün “clean girl” dönemimizdeyken, ertesi gün “healing” veya “kendini yeniden yaratma” dönemine geçiş yapabiliyoruz. Sosyal medya, kişisel gelişimi; bir başlık, estetik bir tarz ve bir moodboard içine sığdırılabilecek bir şeye dönüştürdü.
Kimlik arayışının yeni modası
Neden kendimizi ve birbirimizi bu denli etiketlemek istiyoruz? İnternet dünyası, etiketlerden daha çok sevdiği başka bir şey bilmiyor. Çevrimiçi ortamda hepimiz kategorilere, insan tiplerine ve anahtar kelimelere indirgeniyoruz. Bugünlerde kişinin kendine bir etiket yapıştırması; estetik bir anlayış ya da kendini ifade etme biçimi üzerinden, halihazırda var olan bir grubun parçası olma eğilimi oldukça yaygın. Hatta kişilik özelliklerimiz söz konusu olduğunda bile kendimizi içe dönük, dışa dönük veya her ikisinin bir karışımı gibi terimlerle etiketliyoruz.
Ancak herkesin kendisini, bir kişilik tipi ya da estetik anlayışı gibi kolayca sindirilebilir bir kalıba indirgemesinin istendiği bir dönemde, bunun nedenini sorgulamak bireyin kendi sorumluluğu haline geliyor. Neden kendinizi, halihazırda var olan bir arketipe uyacak şekilde basitleştirme ihtiyacı duyuyorsunuz? Bunu gerçekten kendiniz istediğiniz için mi yapıyorsunuz, yoksa sadece başkalarının sizi daha iyi anlamasını sağlamak için mi böyle hissediyorsunuz? Aslında tam anlamıyla birey değil, farklı içerik akışlarına dahil edilen veri kümeleriyiz. İşin en rahatsız edici yanı ise, bu etiketleri içselleştirmiş olmamız. Artık algoritmaların ağır bir çaba sarf etmesine gerek kalmadı; bizler kendimizi bizzat kategorize etmek istiyoruz.
İnternet ortamında, sanki bir nüfus sayımı anketi ya da iş başvurusu formu dolduruyormuşuz gibi davranıyoruz. Kendimizi yaşımız, cinsiyetimiz, ırkımız, dinimiz, sağlık durumumuz, siyasi görüşlerimiz, hobilerimiz ve ilgi alanlarımız üzerinden tanımlıyoruz. Bunlar; ciddiden saçmaya, övücüden aşağılayıcıya kadar geniş bir yelpazeye yayılıyor.
Bu era meselesi artık sadece sosyal medya kullanıcılarına özgü değil. Dünyaca ünlü kadın pop yıldızları bile kariyerlerinin her yeni döneminde kendilerine farklı bir imaj yaratmak zorunda kalıyor. Yeni albümlerle birlikte değişen saçlar, kıyafetler ve estetik anlayışlar da bu dönüşümün bir parçası haline geliyor. Sanki aynı kalmak artık yeterli değil; her seferinde izleyiciye bambaşka bir versiyon sunmak gerekiyor. Müzik kadar, o müziğin etrafında yaratılan yeni dönem de konuşuluyor.
Bir kategoriye dahil olmanın insana huzur veren bir yanı da var. Etiketler; ilgi alanlarımızı, deneyimlerimizi ve düşünce biçimlerimizi paylaşan insanları bulmamıza yardımcı oluyor. Bireysel deneyimlerden topluluklar oluşturuyorlar. Ne var ki, belirli bir etiketle özdeşleşen imaja uyum sağlama baskısı hissetmeye başladığımızda, bu durum kısıtlayıcı bir hal alabiliyor. Bir anda, sadece kendiniz olmanız yetmemeye başlıyor; artık kendinize verdiğiniz o etiketle uyumlu bir şekilde görünmeniz, giyinmeniz, davranmanız, hatta düşünmeniz bekleniyor.

Kendine ait bir dönem
İşin ironik yanı, dönemlerin bir değişimi temsil etmesi beklenirken, bizim onları çoğu zaman yeni beklentiler bütününe dönüştürmemizdir. Yeni kimliğimizi sergilemeye öylesine odaklanırız ki, onu gerçekten deneyimlemeyi unuturuz. Her değişimin bir estetiğe, her evrenin de çevrimiçi ortamda ilan edilmeye ihtiyacı yoktur. Belki de “dönemler” yaşamanın cazibesi, kim olduğumuzu bilmekten ziyade, kendimize başka biri olma izni vermemizle ilgilidir. Sonuçta bizler tamamlanmış ürünler değiliz; sürekli değişiyor, kendimizle çelişiyor ve yeni ilgi alanları keşfediyoruz. Belki de en özgürleştirici dönem, ona bir isim koymaya çalışmaktan vazgeçtiğimiz dönemdir.
Bize biçilen rolleri reddetmek
Etiketler ne olursa olsun, kendimizi ve birbirimizi tek bir kelimeye ya da ifadeye indirgemeye kararlı görünüyoruz. Bir bakıma bu mantıklı; çünkü çevrimiçi etkileşimleri basitleştirip kolaylaştırıyor. Birbirini tanımayan insanların oluşturduğu büyük bir grupta, karşımızdakini nasıl tanımlayacağımızı bilmeye ihtiyaç duyarız.
İnternet ortamı anlaşmazlıkları ve tartışmaları körüklediği için, bu etiketler insanları tek boyutlu hale getirmenin ve onlar üzerinde baskı kurmanın çok hızlı bir yolu haline geldi. Bir kez üzerinize bir etiket yapıştırıldığında, yapabileceğiniz pek bir şey kalmıyor ve kendinizi temize çıkarmanız da neredeyse imkansızlaşıyor. Etiketler, neredeyse her zaman sürü psikolojisine yol açıyor: Ya bizdensiniz ya da bize karşısınız; ya bizden birisiniz ya da onlardan. Kendimizi bu denli kesin hatlarla tanımladığımızda, aslında birbirimizden kopuyoruz. Kendi grubumuzu buluyor, bu grubun dışında kalan herkesi ise yok sayıyoruz. Bunu yaparken de birbirimizin insanlığını ve karmaşıklığını elimizden alıyoruz.

Fotoğraflar: @thehotgirlguide