Moda Haberleri

Perdeden gardıroba: Sinema ve modanın kesiştiği yer

Perdeden gardıroba: Sinema ve modanın kesiştiği yer

Bir filmi izledikten yıllar sonra hatırladığımız şey bazen hikayesi, bazen replikleri, bazen de karakterlerin kostümleri oluyor. Öyle ki, bu replikler ve kostümler zamanla filmin ve karakterlerin üzerine yapışarak unutamadığımız detaylar haline geliyor. Audrey Hepburn’ün siyah elbisesi, Clueless’in ekose takımları, The Matrix’in deri kostümleri… Bazı kostümler, yer aldıkları filmin ötesine geçerek kendi başlarına akıllardan silinmeyecek görünümlerle birer efsaneye dönüşüyor.

Sinemada kostüm tasarımının önemi, karakterleri giydirmenin çok daha ötesinde bir anlam taşıyor. Birer kültürel referansa dönüşerek dönemin ruhunu, karakterin sosyal konumunu, psikolojisini ve içinde yaşadığı dünyanın estetik kodlarını temsil ediyor. Aynı zamanda bu etkinin sadece beyaz perdeyle sınırlı kaldığını söylemek doğru olmaz. Moda dünyasına ve podyumlara taşınarak, günlük tarzımıza da yansıyabiliyor.

Bu ilişkiyi güncel olarak ele alabileceğimiz en güzel örnek, Dune: Part Three için hazırlanan yeni kostümler diyebiliriz. Tarih, sanat ve moda referanslarını bir araya getiren kostüm tasarımcısı Jacqueline West’in bu yeni çalışması, geleceği hayal ederken geçmişten nasıl ilham aldığımızı yeniden düşündüren bir yapıda. Peki, bazı filmleri görsel dünyaları ve kostümleriyle hatırlamamızı sağlayan şey ne?

Geleceği anlatmak için geçmişe bakmak

Genelde bilim kurgu filmlerinde yaratılan kostüm dünyası, geleceğe dair alışılmışın dışında tasarımlarla karşımıza çıkıyor. Fakat bu noktada Dune: Part Three için hazırlanan kostümler farklı bir yaklaşımla dikkat çekiyor. Filmin kostüm tasarımcısı Jacqueline West, Orta Çağ’dan Rönesans’a, dini kıyafetlerden moda tarihine uzanan geniş bir havuzdan referans alıyor. Üstelik film, binlerce yıl sonrasında geçen bir hikayeye sahip olmasına rağmen görsel dünyasını geçmişten ilham alarak oluşturuyor. 

Filmde West’in özellikle Cristóbal Balenciaga’nın heykelsi tasarımlarından, Giotto’nun dini resimlerinden ve Orta Çağ Avrupa’sındaki papalık kıyafetlerinden ilham aldığını bilyoruz. Yönetmen Denis Villeneuve ile birlikte “medieval-modern” yaklaşımı olarak tanımladıkları bu görsel dili modern ve Orta Çağ estetiğinin birleşiminden doğuruyorlar. Bu şekilde gelecekte geçen bir hikaye, geçmişin sanat ve tasarım anlayışıyla yeniden şekilleniyor.

Bu yaklaşım sadece filmin genel atmosferini oluşturmuyor, aynı zamanda karakterlerin değişimini de gözler önüne seriyor. Ağır kumaşlar, deri detaylar ve işlemelerle Timothée Chalamet’nin canlandırdığı Paul Atreides’in bir imparator olarak taşıdığı güç ve sorumluluk sembolize ediliyor. Karakterinin değişimine rağmen Zendaya’nın canlandırdığı Chani, Fremen kimliğini koruyan daha geleneksel kıyafetleriyle dikkat çekiyor. Mavi ağırlıklı gardıroba sahip olan Florence Pugh’un canlandırdığı Irulan’ın karakterin içinde bulunduğu mutsuzluğu ve melankoliyi yansıtıyor.

Buradan anlıyoruz ki kostümler, sadece filmin geçtiği dönemi veya dünyayı yansıtan görsel unsurlardan daha fazlası. Aynı zamanda karakterlerin hikaye boyunca dönüşümünü, güç ilişkilerini ve duygusal durumlarını da ele alıyor. Tüm bunlar gösteriyor ki, izleyicinin karakterleri anlaması için her zaman sözcüklere ihtiyaç duyulmuyor.

Bir karakteri unutulmaz yapan kostümler

Sinemada kostüm tasarımlarının karakterlerin hafızamızda yer etmesindeki düşündüğümüzde, ilk akla gelen isimlerden biri tabii ki Audrey Hepburn. Sinema ve moda tarihinin en ikonik görünümlerinden birine Breakfast at Tiffany’s filminde giydiği siyah Givenchy elbiseyle imza attı. Holly Golightly karakteriyle özdeşleşen bu görünüm, filmin çok ötesine geçerek zamansız şıklığın sembollerinden birine dönüştü. 

Hollywood’un önemli isimlerinden biri olan ve kariyeri boyunca sekiz Oscar kazanan Edith Head, Roman Holiday, Sabrina ve Rear Window gibi pek çok klasik filmin kostümlerine imza attı. Özellikle Grace Kelly ve Audrey Hepburn gibi oyuncularla yaptığı çalışmalar, sinema ve moda arasındaki ilişkinin güçlenmesinde önemli bir rol oynadı.

Head’in tasarımlarını özel kılan noktalardan biri, karakterlerin kişiliklerini ve içinde bulundukları dünyayı kıyafetler aracılığıyla anlatabilmesiydi. Seçilen kumaşlardan siluetlere kadar pek çok detay karakterin sosyal konumunu, zarafetini veya yaşadığı dönemin giyim alışkanlıklarını görünür hale getirdi. Bu şekilde kostümler sadece oyuncuların üzerinde taşıdığı parçalar olmaktan çıkarak karakterlerin hikayesinin bir parçasına dönüştü.

Bugün Audrey Hepburn’ün siyah elbisesini düşündüğümüzde aklımıza sadece bir film sahnesi gelmiyor. Aynı zamanda Givenchy ile özdeşleşen bir moda anlayışını ve yıllar boyunca akıllardan çıkmayan bir stil mirasını hatırlıyoruz.

Kostümler karakterlerin psikolojisini anlatabilir mi?

Edith Head’in ardından kostüm tasarımının karakterlerin psikolojisini ve hikayedeki konumunu anlatma biçimine baktığımızda, Sandy Powell’ın çalışmalarından bahsetmeden geçmemeliyiz. Bu yaklaşımın en dikkat çekici örneklerinden biri olarak The Favourite filmini verebiliriz. Film, 18. yüzyıl İngiltere‘sinde geçiyor ve o dönemin giyim anlayışını yeniden yorumlayarak karakterlerin kişiliklerini yansıtıyor. 

Çoğunlukla gecelikleriyle karşımıza çıkan Olivia Colman’ın canlandırdığı Kraliçe Anne’in kıyafetleri, karakterin yaşadığı mutsuzluğu ve ruhsal durumunu görünür hale getiriyor. Rachel Weisz’in canlandırdığı Lady Sarah ise daha güçlü ve erkeksi kesimlere sahip kıyafetleriyle dikkat çekiyor. Özellikle ata binerken ve avlanırken giydiği pantolonlar, karakterin dönemin kadınlara biçtiği rollerin dışına çıkan bağımsız ve güçlü tarafını vurguluyor.

Powell’ın Carol filmindeki kostüm tasarımları da karakterlerin dünyasını kıyafetler üzerinden anlatması bakımından dikkat çekiyor. 1950’lerin New York’unda geçen filmde, özenle dikilmiş paltoları, şık takımları ve aksesuarlarıyla Cate Blanchett’in canlandırdığı Carol daha sofistike bir görünüm sergiliyor. Daha sade ve genç bir gardıropla ise Rooney Mara’nın canlandırdığı Therese karşımıza çıkıyor. İki karakter arasındaki sosyal konum, yaş ve yaşam tarzı farklılıkları, kostüm seçimleriyle de gözler önüne seriliyor.

Verdiğimiz bu örneklerde kostümlerin sadece dönemin modasını yeniden yaratmak için kullanılmadığını görüyoruz. Karakterlerin kim olduklarını, nasıl hissettiklerini ve çevreleriyle nasıl bir ilişki kurduklarını anlamamıza yardımcı oluyorlar. Belki de bazen bir karakterin ruh halini anlamak için yüz ifadesine ya da söylediği sözlere değil, üzerinde taşıdığı kıyafetlere bakmak yeterli olabilir.

Filmden gardıroba: Sinemanın moda üzerindeki etkisi

Kostümlerin sinema dünyasındaki etkisi, filmin sona ermesiyle sınırlı kalmıyor. Yıllar geçse de bazı görünümler moda dünyasında yeniden karşımıza çıkıyor ve farklı dönemlerde yeniden yorumlanıyor. Buna verilecek en güzel örneklerden biri 1995 yapımı Clueless diyebiliriz. Sarı ekose takımı, diz üstü çorapları ve Mary Jane ayakkabılarıyla Alicia Silverstone’un canlandırdığı Cher Horowitz, 90’ların en tanınan stil referanslarından birine dönüştü. Kostüm tasarımcısı Mona May’in yarattığı bu gardırop, sadece filmin karakterlerini tanımlamakla kalmıyor, aradan geçen yıllara rağmen moda dünyasında etkisini korumaya devam ediyor.

Buna benzer bir etkiyi The Matrix filminde de görüyoruz. Trinity’nin siyah deri paltosu, küçük güneş gözlükleri ve minimalist görünümleri, filmin bilim kurgu dünyasının ötesine geçerek moda tasarımcılarına da ilham verdi. Kostüm tasarımcısı Kym Barrett’ın yarattığı bu estetik, özellikle 90’ların sonlarında podyumlarda karşılık buldu. Hatta filmden sadece birkaç ay sonra John Galliano’nun Christian Dior için hazırladığı 1999 Sonbahar/Kış koleksiyonunda da The Matrix estetiğinin izlerini gördük.

Moda dünyasını doğrudan merkezine alan The Devil Wears Prada ise kostüm tasarımının trendler ve kişisel stil üzerindeki etkisini başka bir noktaya taşıyarak dikkat çekiyor. Patricia Field’ın hazırladığı gardıropta Andy Sachs’ın film boyunca geçirdiği stil dönüşümü, Miranda Priestly’nin güçlü ve sofistike görünümünden ayrışıyor.Özellikle Andy’nin Chanel parçalarıyla değişen görünümü ve Miranda’nın ikonik paltoları, filmin moda hafızasında akıllarda kalmasını sağlayan detaylar arasında yer alıyor.

Sex and the City dizisi de kostüm tasarımının moda üzerindeki etkisini gösteren örneklerden biri. Patricia Field’ın hazırladığı kostümler, Carrie Bradshaw’ın kişisel stilini oluşturmanın çok ötesine geçti ve moda dünyasında kendine özgü bir yer edindi. Carrie, tütü etekleri, Manolo Blahnik ayakkabıları, Fendi Baguette çantası ve isim kolyesiyle yıllar boyunca moda tutkunlarının ilham aldığı karakterlerden biri oldu. Dizide kullanılan parçaların ve markaların popülerlik kazanması, kostüm tasarımının sadece ekranda yaratılan bir görünüm değil, aynı zamanda gerçek hayattaki moda tercihlerini de etkileyebildiğini gösteriyor.

Tüm bu örnekler, bazı film kostümlerinin sadece karakterlere ait birer parça olarak kalmadığını gösteriyor. Zamanla kendi dönemlerini aşan, farklı kuşaklar tarafından yeniden keşfedilen ve kişisel stilin bir parçası haline gelen görünümlere dönüşebiliyorlar.

Kostüm tasarımcısı görünmeyen başrol oyuncusu mu?

Bir filmin görsel dünyasını oluşturan kostümler kadar, tabii ki bu dünyanın arkasındaki isimler de hikayenin en önemli parçası. Oyuncular ve yönetmenler filmin tanıtım sürecinde ön planda olsa da aslında karakterlerin kimliğini ve hikayenin atmosferini şekillendiren kostüm tasarımcıları çoğu zaman geri planda kalıyor. Oysa kostüm tasarımının sadece kıyafet hazırlamaktan ibaret olmadığını gösteren; Jacqueline West, Edith Head ve Sandy Powell gibi isimlerin çalışmaları unutulmazlara imza atıyor. Bana kalırsa tarih araştırması, sanat tarihi, kumaş bilgisi ve karakter analizi bu yaratıcı sürecin en önemli parçalarından birini oluşturuyor.

Özellikle Dune serisinde Jacqueline West’in tarihsel ve sanatsal referansları geleceğe taşıyan yaklaşımı, The Favourite ve Carol filmlerinde Sandy Powell’ın karakterlerin psikolojisini kıyafetlerle anlatması, bu mesleğin sinemadaki yerini gözler önüne seriyor. Dolayısıyla bir kostüm bazen bir karakterin gücünü, bazen kırılganlığını, bazen de içinde bulunduğu dünyayla kurduğu ilişkiyi tek başına anlatabiliyor.

Verdiğim bu örneklere baktığımızda, kostüm tasarımının bir filmin sadece görsel tamamlayıcısı olmadığını gösteriyor. Belki de bir filmi unutulmaz kılan şey, hikayesi kadar karakterlerin üzerinde taşıdığı ve yıllar sonra bile hatırladığımız o kıyafetlerdir. Çünkü bazı kostümler, karakterlerden ayrılarak kendi hikayelerini yazmaya devam ediyor.

Fotoğraflar: @thefavouritemovie, @dunemovie, @thesandypowell, @edith_head_, @kymbarrettdesign, @clueless, @forgracekelly, @audrey.hepburn

Bülten Aboneliği

Yayımladığımız içeriklerden anında haberdar olmak için aşağıdaki formu doldurup kayıt olabilirsiniz.

Form işleniyor. Lütfen bekleyiniz ...

Kayıt Başarıyla alındı. Formu kapatabilirsiniz. Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Hata oluştu! Lütfen bilgilerinizi kontrol ediniz.

Marie Claire Bülten

Stil ve düşüncenin buluştuğu bu evrende; sezonun öne çıkan görünümleri, radarımıza giren kitaplar, editörden notlar ve kültürel dünyamıza heyecan katan detaylar e-posta kutunda seni bekliyor. Marie Claire evrenine katıl, kendine iyi gelenleri kaçırma.