Ruh Sağlığı

Küçük hatalar zihnimizde neden büyük yer kaplar?

Küçük hatalar zihnimizde neden büyük yer kaplar?

Günlük hayatın içinde sayısız deneyim yaşıyor, bu deneyimlerin her birinde farklı duygular hissediyoruz. Kimi zaman mutlu, kimi zaman üzgün, kimi zaman mahcup ya da utanç içinde olabiliyoruz. Ancak ilginç olan şu ki, zihnimiz yaşadığımız her şeyi aynı ağırlıkta kaydetmiyor.

Özellikle olumsuz deneyimler ve yaptığımız hatalar zihnimizde olduğundan çok daha büyük bir yer kaplayabiliyor. Gün içinde söylediğimiz küçük bir yanlış söz, yaptığımız basit bir hata ya da bir ortamda yaşadığımız kısa süreli bir mahcubiyet, olayın kendisi birkaç dakika içinde sona ermiş olsa bile zihnimizde günlerce, hatta haftalarca devam edebiliyor.

Bunun önemli nedenlerinden biri, beynimizin olumsuz ve tehdit içeren bilgileri fark etmeye daha duyarlı olmasıdır. Evrimsel açıdan baktığımızda bu oldukça işlevsel bir mekanizmadır. Beynin “Bir daha aynı şeyi yaşamamak için bunu hatırla” şeklinde çalışması, geçmişte hayatta kalmamıza yardımcı olmuş olabilir. Ancak günlük yaşamda bu mekanizma zaman zaman gereğinden fazla devreye girebilir. Üstelik olay sadece yapılan hata değildir; o hataya zihnimizde verdiğimiz anlamdır.

Örneğin bir toplantıda yanlış bir kelime kullandığımızı düşünelim. Olay gerçekte birkaç saniye sürmüş olabilir. Çevremizdeki insanların çoğu belki fark etmemiş, fark edenler ise birkaç dakika sonra unutmuş olabilir. Fakat kişi zihninden, “Herkes benim ne kadar beceriksiz olduğumu düşündü” ya da “Bunu yapan birinin nasıl göründüğünü herkes fark etti” gibi düşünceler geçirmeye başladığında, küçük bir olay zihinsel olarak büyümeye başlar. Bu durumda yaşanan olay ile olay hakkında zihnimizde oluşturduğumuz hikaye birbirinden farklılaşır.

“Bir hata yaptım” düşüncesiyle “Ben hata yapan, beceriksiz biriyim ve herkes bunu fark etti” düşüncesi aynı şey değildir.

İlkinde sadece yaşanan olayı değerlendirirken, ikincisinde olayın anlamını kendimize ve başkalarının bizi nasıl gördüğüne ilişkin bir yargıya dönüştürürüz. Bu da utanç, suçluluk, kaygı ve yetersizlik gibi duyguların daha yoğun yaşanmasına neden olabilir.

Üstelik zihin aynı olayı tekrar tekrar düşündükçe, olayın kendisinden çok ona eşlik eden duygu güçlenebilir. “Neden bunu söyledim?”, “Keşke öyle yapmasaydım”, “Acaba herkes fark etti mi?” gibi düşünceler zihinsel bir döngü yaratabilir. Kişi aslında geçmişte yaşanmış küçük bir anı değil, o anıya yüklediği anlamı tekrar tekrar yaşamaya başlar.

Bu nedenle bazen kendimize şu soruyu sormak önemli olabilir: “Yaşadığım olay gerçekten düşündüğüm kadar büyük mü, yoksa zihnim onu tekrar tekrar düşündüğü için mi büyütüyor?”

Küçük hatalar hayatın doğal bir parçasıdır. İnsan olmak; yanılmak, unutmak, yanlış söylemek, bazen mahcup olmak ve sonrasında devam edebilmektir.

Her hatayı düzeltmek mümkün olmayabilir. Ancak hatanın zihnimizde kapladığı yeri yeniden değerlendirmek mümkündür. Çünkü bazen bizi günlerce rahatsız eden şey, yaptığımız küçük hata değil; o hatanın bizim hakkımızda ne söylediğine inandığımızdır.

Yazı: Seda Kandur Karaca

Fotoğraflar: @kendalljenner

Bülten Aboneliği

Yayımladığımız içeriklerden anında haberdar olmak için aşağıdaki formu doldurup kayıt olabilirsiniz.

Form işleniyor. Lütfen bekleyiniz ...

Kayıt Başarıyla alındı. Formu kapatabilirsiniz. Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Hata oluştu! Lütfen bilgilerinizi kontrol ediniz.

Marie Claire Bülten

Stil ve düşüncenin buluştuğu bu evrende; sezonun öne çıkan görünümleri, radarımıza giren kitaplar, editörden notlar ve kültürel dünyamıza heyecan katan detaylar e-posta kutunda seni bekliyor. Marie Claire evrenine katıl, kendine iyi gelenleri kaçırma.