Geçenlerde How I Met Your Mother izlerken, daha önce defalarca gördüğüm bir sahne karşıma çıktı. Marshall’ın babasının öldüğünü öğrendiği, ardından da babasının ona bıraktığı sesli mesajı dinlediği sahne. Bazı sahneleri yıllar içinde o kadar çok izliyoruz ki artık hangi noktada ne hissedeceğimizi bile biliyoruz ama bu kez, daha önce hiç takılmadığım bir ayrıntıya takıldım: Son sözler.
Marshall, babasının ona söyleyeceği son şeyleri duymadığını sanıyor. Sonra bir sesli mesaj ortaya çıkıyor ve bir anda, geri dönüşü olmayan bir vedanın içinde ona kalan birkaç cümle oluyor. Peki, bir insanın hayatımızdaki son sözlerini bu kadar önemli yapan ne? Üstelik son söz dediğimiz şey sadece ölümle ilgili de değil. Bir arkadaşımızla son kez konuştuğumuzu bilmeden telefonu kapatıyoruz. Bir ilişkiyi bitirirken kurduğumuz cümlenin, birbirimize söyleyeceğimiz son cümle olacağını düşünmüyoruz. Bir iş yerinde ayrılırken ettiğimiz veda bile, yıllar sonra hayatımızın belirli bir dönemini hatırlatan son şeylerden birine dönüşebiliyor.
Belki de olay, bir şeyi son kez yaşadığını o sırada bilmememizdir. Fakat ilişkiler söz konusu olduğunda beni asıl düşündüren, son konuşmadan çok daha fazlasının olması. Bir ilişkinin bitişini düşündüğümüzde aklımıza ilk olarak gerçekten son konuşmamız mı geliyor yoksa bir zamanlar bize söylenen güzel sözler, birlikte kurduğumuz hayaller, geleceğe dair verdiğimiz sözler mi? Bazen bir ayrılığın ardından kendimizi eski mesajları okurken, aylar önce yapılmış bir konuşmayı zihnimizde yeniden canlandırırken buluyoruz. Bir zamanlar bize söylenen bir cümleyi hatırlıyor, ardından bugünkü gerçekliğe bakıp aynı soruyu soruyoruz: Ne değişti?
Birlikte gelecek hayal ettiğimiz insanla nasıl oldu da birbirimize yabancılaştık? Bir zamanlar bizi çok iyi tanıdığını düşündüğümüz biri, bugün kendimizi anlatmakta en çok zorlandığımız kişiye nasıl dönüştü? Daha da önemlisi, geçmişte bu kadar gerçek hissettiren bir şeyin bugün artık hayatımızda olmamasını nasıl anlamlandıracağız? Belki de bir ilişkinin ardından zihnimizi en çok meşgul eden şey, son konuşmada ne söylendiği değil, o konuşmaya gelene kadar yaşananlarla sonrasında ortaya çıkan gerçeklik arasındaki mesafedir. Çünkü birinin bize söylediği son söz, en azından bir bitiş anına aittir ama geçmişte söyledikleri bugünkü bitişle birlikte yeniden anlam kazanmaya başlar. Bir zamanlar inanarak dinlediğimiz cümleleri bu kez şüpheyle hatırlarız. Birlikte kurduğumuz hayallerin gerçekten ikimize de ait olup olmadığını düşünürüz hatta bazen güzel anılarımızı bile sorgulamaya başlarız.
O zaman söylediklerine gerçekten inanıyor muydu?
Sanırım insan zihninde tekrar tekrar dönen sorulardan biri bu. Çünkü bir şeyin bitmesiyle, o şeyin geçmişte ne ifade ettiğinin değişmesi aynı değil yine de bir ilişkinin sonu, geçmişi de beraberinde sorgulamamıza neden olabiliyor. Bugün yanımızda olmayan birinin bir zamanlar hayatımızın en önemli parçalarından biri olduğu gerçeğini kabul etmemiz gerekiyor. Bir zamanlar gerçekten mutlu olmuş olabiliriz, birbirimizi gerçekten sevmiş de olabiliriz fakat bütün bunlar birlikte kalacağımız anlamına gelmiyor. Kabul etmekte en çok zorlandığımız şey de tam olarak bu. Geçmişte yaşadıklarımızın gerçek olması için sonsuza kadar sürmesi gerektiğine inanıyoruz. Bir ilişkinin güzel başlamasını, güzel anılar biriktirmemizi, birbirimize içtenlikle sözler vermemizi, sonunun da bütün bunlara yakışır bir şekilde gelmesi gerektiği fikriyle birleştiriyoruz. Oysa hayat, hikayelerin sonunu yazarken geçmişteki bütün ayrıntıları hesaba katmıyor. Bazı insanlar fikirlerini değiştiriyor, bazı ilişkiler zamanla başka bir şeye dönüşüyor, bazı yollar da kimsenin tam olarak açıklayamadığı bir noktada ayrılıyor. Bu yaşadıklarımızın bir yalandan ibaret olduğu anlamına gelmiyor ama bir zamanlar gerçek olan bir şeyin artık gerçekliğini aynı biçimde korumadığını kabul etmek, onun hiç yaşanmamış olmasını dilemekten bile zor olabiliyor.
Üstelik bu sadece romantik yaşadığımız bir şey değil. Bir zamanlar her şeyimizi anlattığımız bir arkadaşımızla aramıza mesafe girdiğinde de geçmiş konuşmalarımızı hatırlıyoruz. Bir iş yerinden ayrılırken, orada geçirdiğimiz zamanın bizim için ne ifade ettiğini yeniden düşünüyoruz. Hayatımızın bir dönemini kapatırken sadece geride bıraktıklarımıza değil, o dönemde kendimizle ilgili inandığımız şeylere de veda ediyoruz. Bazen bir insanı, bazen bir ihtimali, bazen de o insanın yanındayken olduğumuzu düşündüğümüz kişiyi özlüyoruz.
Belki de bu yüzden bazı vedalar, gerçekleştiği gün bitmiyor. Zihnimiz, geride kalan hikayeyi anlamlandırmaya devam ediyor. Bir açıklama bulursak her şeyin yerine oturacağını, geçmişle bugün arasındaki çelişkiyi çözebilirsek yolumuza daha kolay devam edeceğimizi düşünüyoruz. Oysa her bitişin bütün sorularımıza cevap veren bir son cümlesi olmayabiliyor. Bazen son konuşma, yaşadığımız her şeyi açıklamak için fazla kısa; bazen de geçmişte söylenen bütün güzel sözler bugün neden yan yana olmadığımızı anlamak için yetersiz kalıyor. Belki de bir vedanın ardından öğrenmemiz gereken, geçmişteki her cümlenin bugüne kadar geçerli kalmasını beklememek. Bir insanın bir zamanlar bizi sevmiş olmasıyla bugün hayatımızda olmaması birbirini geçersiz kılmıyor. Bir ilişkinin bitmiş olması, o ilişkinin içinde yaşadığımız güzel şeyleri elimizden almıyor. Aynı şekilde, güzel anılarımızın olması da bitişin neden olduğu kırgınlığı ortadan kaldırmıyor.
Yine de insan, kendisine açıklama sunacak o son cümleyi aramaktan kolay kolay vazgeçmiyor. Belki de son sözlerin hafızamızda bu kadar yer kaplamasının nedeni de bu: Bir zamanlar hayatımızın içinde olan şeyin artık orada olmamasından çok onun hikayemizde nereye ait olduğunu anlamaya çalışıyoruz. Peki bir şeyin sonu, onun geçmişte ne anlama geldiğini değiştirebilir mi yoksa bazı şeylerin bir zamanlar güzel olduğunu kabul etmek ve bugün artık aynı yerde olmadığımızı anlamak, hikayenin tamamını çözmeden de vedalaşmanın bir yolu olabilir mi?
Fotoğraflar: @bbcfleabag